La Sagrada Familia

De Temple Expiatori de la Sagrada Familia (Boetetempel van de Heilige Familie), deels kluizenaarsgrot, deels futuristische toren van Babel, moet men zien om het te geloven. Salvador Dali vond de sigaarvormige torens van de kathedraal even sensueel als een vrouwenhuid, de Franse filmregisseur Jean Cocteau noemde het een "ideeënkrabber" in plaats van een wolkenkrabber en de Engelse schrijver George Orwell beschreef het als een van de afschuwelijkste gebouwen die hij ooit gezien had. Bepaal zelf wie gelijk heeft.

Levenswerk

In 1883 nam de jonge Antoni Gaudí het project over van de architect Francisco de Villar, die een "doodgewone" neo-gotische steenhoop gepland had. Gaudí­, een devoot katholiek en eigenzinnige jonge bouwmeester, had andere ideeën: hij zag een volkskathedraal, een project ambitieuzer en origineler dan alles wat tot dan toe gebouwd was. Hij wijdde de rest van zijn leven aan de bouw van de kathedraal en werkte nog steeds aan zijn plannen toen hij in 1926 onder de tram kwam. Bijna een eeuw later is zijn grote project nog steeds verre van voltooid. Vele inwoners en bezoekers vinden dat de kathedraal na Gaudí's dood met rust gelaten had moeten worden, maar anderen vinden het juist prettig dat Gaudí's ideeën verder ontwikkeld worden.

Grootse plannen

Tijdens Gaudí's leven werden alleen de crypte, de apsis, de Geboortegevel en de klokkentorens voltooid. Na zijn dood werd heftig gediscussieerd over de vraag of men moest doorgaan of moest stoppen. In 1952 is de Passiegevel eraan toegevoegd en er zijn nu acht torens bekleed met keramische mozaïeken die het Latijnse gebed Sanctus, Sanctus, Sanctus, Hosanna in Excelsis (Heilig,Heilig, Heilig, Glorie aan God in de Hoge) spellen. De plannen omvatten nog vier torenspitsen en een 170 meter hoge centrale toren die Christus moet voorstellen. Vier koepels op de hoeken moeten de evangelisten symboliseren en het schip zal afgemaakt worden, zodat dit de enige kathedraal zou kunnen worden die van binnen naar buiten is gebouwd. En de westgevel, gewijd aan de Hemelse Glorie, zal door een brug over de Carrer de Mallorca met een open binnenhof verbonden worden. Ooit is er al een blok huizen gesloopt om hiervoor de ruimte te scheppen.

De Geboortegevel

Voor het beste zicht op de Geboortegevel, het hoogtepunt van de kathedraal, moet u niet naar binnen gaan, maar de Carrer de la Marina oversteken naar het parkje op Plaça Gaudí­. De gevel is gewijd aan de geboorte en de eerste jaren van Christus. De drie poorten symbolisch voor: Geloof, Hoop en Liefdadigheid, lijken op die van een gotische kathedraal die in een oven gesmolten is. Ze zitten vol details die meer op de wanden van een grot lijken dan op kerkversiering. Boven de Geboortetaferelen ziet u vleugelloze engelen met lange bronzen trompetten, die naar verluidt gemodelleerd zijn naar bewakers die naast de kerk aan het exerceren waren. Hoog boven de poort tussen de torens staat de Levensboom, een groene cipres van aardewerk vol witte duiven. Eronder ziet u een even opvallende witte pelikaan die zijn jongen voedt. In het mozaïek van de gevel heeft men al 36 verschillende vogels en 30 plantensoorten herkent.

Passiegevel

De entree tot de kathedraal ligt aan de andere kant van de Geboortegevel aan Plaça Sagrada Familia en leidt rechtstreeks naar de Passiegevel, die in 1990 voltooid is door de moderne Catalaanse beeldhouwer Josep Maria Subirachs. De torens zijn volgens Gaudí's ontwerp gebouwd, maar de beelden beneden (die het verhaal vertellen over Christus' lijden en dood, van het Laatste Avondmaal tot de Kruisiging, zijn hoekig en stroef vergeleken met Gaudí's vloeiende, organische stijl. De gevel heeft grote controverse opgeroepen, mede omdat sommigen de figuren vergeleken werden met personen uit een science-fictionfilm. Velen denken echter dat Gaudí het prima gevonden zou hebben en dat hij altijd van mening is geweest dat de kathedraal door verschillende generaties in uiteenlopende stijlen gebouwd moest worden.

In de kerk

Een groot deel van het interieur lijkt nog steeds sterk op een bouwput. Men wil de kathedraal af hebben voor de eeuwviering van Gaudí's dood in 2026. In het kathedraalmuseum kunt u enkele van de plannen zien (het museum is in de crypte en te bereiken via een ingang naast de Passiegevel). In één van de kapellen, gewijd aan Onze Lieve Vrouwe Carmen, ligt Gaudí's eenvoudige grafsteen aan de voeten van het Mariabeeld met de Latijnse inscriptie: Antonius Gaudí Cornet, Reusensis (uit Reus, het stadje waar hij in 1852 geboren werd).

Beste tips

• Beklim vooral één van de torens langs de lange wenteltrap of met de lift, om de spitsen van dichtbij te bekijken. Deze veelkleurige torentjes zijn met ongeveer alles vergeleken, van wijnflessen tot biljartkeuës en vormen het bekendste symbool van Barcelona. Vroeg komen, zodat u nog kans hebt om de trap in de Geboortegevel te beklimmen. Vergeet vooral uw verrekijker niet voor een beter zicht op de fijnere details, met name de torentjes op de spitsen. Er zijn twee liften, één aan elke kant van het bouwwerk, maar het uitzicht van de Geboortegevel is imposanter.
• Ga voor een mooi uitzicht op de Sagrada Famí­lia naar één van de vele bars en pizzeria's met een terras aan de Avinguda de Gaudí­. Geen één steekt er echt boven uit, maar je kunt je bij een hapje en een drankje vergapen aan Gaudí's meest gevierde gebouw.

Verborgen juweeltje

• Trouw aan zijn aard heeft GaudÃí er honderden symbolen en priví-grapjes in verwerkt. Zie de onderkant van de twee grote zuilen van de Geboortegevel: een zeeschildpad met zwemvliezen draagt de pilaar aan de zeekant en een landschildpad met klauwen de pilaar aan de landkant. Overal in de kathedraal zijn kameleons, één van Gaudií's geliefdste diersoorten, in steen uitgehakt.